T. C.
GAZI ÜNIVERSITESI
SOSYAL BILIMLER ENSTITÜSÜ
TARIH ANABILIM DALI
YAKINÇAG TARIHI BILIM DALI
1908-1913 TARIHLERINDE GIRIT OLAYLARI
MASTER TEZI
Hazırlayan
Vahit Cemil URHAN
Ankara-2006

ÖNSÖZ
1830 yılında Yunan Devleti’nin kurulmasından sonra Girit’te birçok isyan çıkaran Rumların, 1895 yılında baslattıkları isyanın sonunda 1897 yılında muhtariyet yönetimi ilan edildi ve Avrupa devletlerinin baskıları sonucunda Osmanlı askerleri, 1898 yılında Ada’yı tahliye ederek kontrolü Ingiltere, Fransa, Rusya ve Italya’dan olusan devletlerarası güce bıraktı. Osmanlı askerinin Ada’yı tahliye etmesi ile birlikte Girit’teki Osmanlı hakimiyeti fiilen
sona erdi.
Rumlar, 5 Ekim 1908’de Avusturya-Macaristan Imparatorlugu’nun
Bosna-Hersek’i ilhak etmesi ve Bulgaristan’ın istiklalini ilan etmesinin ardından 6 Ekim’de Girit’in Yunanistan’a ilhak edildigini ilan ettiler. Bu gelismeler yasanırken, Osmanlı Devleti’nde mesrutiyet yönetiminin ilan edilmesi ve Girit’te taviz verilmemesini savunan Ittihat ve Terakki Cemiyeti’nin iktidarı ele geçirmesi, Ingiltere, Fransa, Rusya ve Italya’nın ilhak planlarını ertelemelerine neden oldu. Yeni Osmanlı yönetimi ile iliskileri
bozmak istemeyen Avrupa devletleri, ilhakı tanımadılar. Bununla birlikte, Girit’teki kontrolünü sürdüren dört Avrupa devleti, iki yüzlü bir politika izleyerek bir yandan Girit’teki Osmanlı hakimiyetini tasdik ederken, diger yandan Rumların Ada’yı Yunan Kralı adına ve Yunan kanunlarına göre yönetmesine göz yumdular.
Ittihat ve Terakki Cemiyeti ise Rumların bu faaliyetleri karsısında,
protesto dısında Ada’daki Osmanlı hakimiyetini yeniden tesis etmeye yönelik olarak bir sey yapamadı. Girit’te resmi olarak Osmanlı hakimiyetinin devam etmesinin yanında, Yunan kanunlarının uygulandıgı ve askeri kontrolün Avrupa devletlerinin elinde oldugu bu karmasık durum, Birinci Balkan Savası sonunda Ada’daki Osmanlı hakimiyetine son veren 30 Mayıs 1913 tarihli
Londra Barıs Antlasması’nın imzalanmasına kadar devam etti.
Biz, bu çalısmamızda Girit Sorunu’nun ortaya çıkısını, tarihi gelisimini ve Girit Rumlarının ilhak mücadelelerinin son asaması olan 1908-1913 yılları arasındaki faaliyetlerini, Osmanlı Devleti’nin, Yunanistan’ın ve Avrupa devletlerinin Girit Sorunu’na yaklasımları çerçevesinde degerlendirmeye çalıstık.
--------------------------------------------------------------
Tezi hazirlayan Sayin Vahit Cemil URHAN'a tesekkürlerimizle

tesekkurler