GIRIS
Yöneten ve yönetilen arasindaki iliskide köprü niteligi tasiyan basin, yapisi
itibariyle homojen bir özellige sahiptir. Basin, genellikle yayimlandigi bölgenin siyasal, ekonomik, kültürel ve dinsel yapisinin içinde biçimlenir. Iletisim kuramcilari olarak taninan, Fred S. Siebert, Theodore Peterson ve Wilbur Schram, “Basinin Dört Teorisi” adli çalismalarinda, basinin yayimlandiklari ülkelere göre siniflandirilmasi gerektigini savunmuslardir. Kuramcilara göre basin, “Otoriter, Liberal, Sovyet Sosyalist ve Sosyal
Sorumluluk” modellerine ayrilarak incelenmelidir. Burada vurgulanmak istenen gerçek, basinin yayimlandigi ülkelerin rejimlerine göre degerlendirilmesi gerektigidir.
Gazetelerin, ideolojik tercihlerini ve yayin politikalarini belirleyen etkenlerin
incelenmesi için yayimlandiklari ülkenin siyasal geçmisi hakkinda bilgi sahibi olmak gerekmektedir.
Eski Cumhurbaskanlarindan Ismet Inönü; 1945 Kasim’inda TBMM’nin yeni
dönem açilis konusmasinda demokrasiyle ilgili su cümleleri söylemistir, “Demokrasinin her millet için müsterek prensipleri oldugu gibi, her milletin karakterine göre birçok özellikleri de vardir. Türk Milleti kendi bünyesine ve karakterine göre, demokrasinin kendi için özelliklerini bulmaya mecburdur.” Bu mantiktan hareketle basin için de ayni
saptama yapilabilir. Basin da tipki demokrasi gibi hitap ettigi toplumun özelliklerine göre biçimlenmektedir. Ülkemizde yasanan askeri müdahaleler ve iktidar degisiklikleri Türk Toplumu’nun toplumsal özelliklerini etkiledigi gibi, Türk Basini’nin bazi özelliklerinde de degisimlere yol açmistir. Basin yeni iktidarlarin, ekonomik ve sosyal politikalari dogrultusunda yeniden biçimlenmek zorunda kalmistir.
Çalisma, ülkemizde “sag” olarak adlandirilan “gelenekçi – liberal” görüsün ve bu görüsü destekleyen basin organlarinin tarihini içerirken, siyaset ve basin iliskilerini de sorgulamayi hedeflemektedir.
Çalismanin birinci bölümünde, basinin siyasal kavramlarla iliskisi incelenmis
ve bu iliskide basinin kimligine uyan ya da uymayan yönler ortaya konulmustur. Bu yapilirken, basin ve siyasi ideolojiler iliskisine mümkün oldugu kadar elestir el bir bakisla yaklasilmaya çalisilmistir.
Çalismanin ikinci bölümünde, ideoloji kavrami üzerinde durulmus ve dünya
üzerinde uzun süre güncelligini korumus temel ideolojiler belirlenerek, bunlarin siyasallasma süreçleri anlatilmistir. Buradan hareketle, çalismanin merkezini olusturan “sag” ideolojinin Türk Siyasi Tarihi’nde konumlandirilmasina çalisilmistir.
Üçüncü bölüme, Türk Siyasi Tarihi’nde sag ideolojinin kurumsallasma
sürecinin baslangici ve ilk somut demokratiklesme girisimi olarak kabul edilen Ikinci Mesrutiyet zamani kurulan, Ahrar Firkasi ile baslanmistir. Ahrar Firkasi ile baslanmasinin bir baska nedeni de günümüzdeki “merkez sag” anlayisinin temellerinin bu dönemde atilmis olmasidir. Çalismada ortaya konulmak istenen ana fikir, siyaset alaninda, “merkez sag” olarak nitelendirilen partilesmenin, basin ala ninda “merkez sag basini” olarak adlandirilan olusumla ortak noktalarini belirlemektir. Merkez sag partileri
olarak bilinen partilerin Türk siyasi yasaminda geçirdikleri evrelerin ortaya konulmaya çalisildigi üçüncü bölümde söz konusu siyasi partilerin tarihsel gelisimleri de incelenmistir.
Dördüncü bölümde, bir önceki bölümde merkez sag partileri için uygulanan
yöntem bu kez merkez sag gazeteleri için izlenmistir. Buradaki amaç, siyasal degisimle, basin arasindaki degisimin paralelligini ortaya koymanin yani sira, merkez sag partileri ve merkez sag gazetelerinin hemen hemen ortak sayilabilecek geçmislerinin de göz önünde bulundurulmak istenmesidir. Çalismanin ortaya koymaya çalistigi sonuçlardan birisi, merkez sag partilerinin yasadiklari evrelerin, merkez sag gazeteleri tarafindan da yasanmis oldugudur. Bu bölümde ortaya konulmaya çalisilan baska bir sonuç ise, Ahrar Firkasi ile baslayan “sag” hareketin bazi evrimler geçirerek, Ak Parti ile devam ettigi, bu durumun basin alaninda ise, Vatan Gazetesi (1923–1963) ile baslayarak Yeni Safak
Gazetesi ile varligini sürdügüdür.
Besinci ve son bölümde, öteki bölümlerde yapilan arastirmalarin isiginda Yeni Safak Gazetesi ile AK Parti iliskisi mercek altina alinmis, bu arastirma için en açiklayici dönem olan, 28 Mart Yerel Seçimleri öncesini kapsayan, 10 Ocak – 29 Mart arasindaki süreç seçilmistir. Bu dönemin ele alinmasindaki en büyük etken, dönemin ülkemizde yapilan en son seçim özelligine sahip olmasidir (simdilik). Çalismanin dördüncü bölümünde gazetelerin partilerle olan yakinligini kanitlamak için, gazetelerden alinti
yapilirken seçilen tarihlerin de o dönemlerin seçim sonrasi ya da seçim öncesine rastladigi görülecektir. Bu yerel seçim analizinin en önemli yani, arkasinda oldugu partiye resmi bagliliginin olmamasina karsin, o partiyi desteklemede bir ulusal gazetenin ne derece ileri gidebildigini gözler önüne sermektir.
---------------------------------------
Tezi hazirlayan Sayin IBRAHIM SENA ARVAS'a tesekkürlerimizle